Ενέργεια, νέος προϋπολογισμός και Ουκρανία στο επίκεντρο της Συνόδου Κορυφής της ΕΕ

Ξεκινά σήμερα στις 11:00 π.μ. (ώρα Ελλάδας) στις Βρυξέλλες η διήμερη Σύνοδος Κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών, η οποία θα ολοκληρωθεί την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου.

Στο επίκεντρο των συζητήσεων θα βρεθούν τρία κρίσιμα ζητήματα: η ενεργειακή κρίση, ο νέος επταετής προϋπολογισμός της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034 και η συνεχιζόμενη στήριξη προς την Ουκρανία.

Η ανταγωνιστικότητα της ΕΕ, με έμφαση στις υψηλές τιμές της ενέργειας, αποτελεί την κορυφαία προτεραιότητα στην ατζέντα. Υπό την πίεση της κρίσης στη Μέση Ανατολή και των κραδασμών που αυτή προκαλεί στις διεθνείς αγορές, οι ηγέτες της ΕΕ καλούνται να βρουν άμεσες λύσεις για την ανακούφιση νοικοκυριών και επιχειρήσεων, σχεδιάζοντας παράλληλα τη μακροπρόθεσμη απεξάρτηση της Ευρώπης από τα ορυκτά καύσιμα.

Στην επιστολή του προς τους αρχηγούς κρατών, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ζήτησε «άμεση δράση» και κάλεσε το Συμβούλιο να δώσει σαφείς κατευθύνσεις στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη λήψη στοχευμένων και προσωρινών μέτρων.

Οι προτάσεις των κρατών-μελών στο τραπέζι
Ευρωπαίος αξιωματούχος ξεκαθάρισε ότι «δεν υπάρχει μία μαγική λύση» για την άμεση αντιμετώπιση του κόστους, επισημαίνοντας ότι όλες οι εναλλακτικές προτάσεις θα εξεταστούν με στόχο την επίτευξη συναίνεσης. Οι βασικότερες προτάσεις που έχουν κατατεθεί περιλαμβάνουν:

Φόρος στα υπερκέρδη (Windfall Tax): Επιβολή έκτακτης φορολογίας στις ενεργειακές εταιρείες, μια πρόταση που υποστηρίζεται από τη Γερμανία, την Ιταλία, την Ισπανία, την Πολωνία, την Αυστρία και την Πορτογαλία.

Δημοσιονομική ευελιξία: Η Ελλάδα και η Ιταλία ζητούν μεγαλύτερα περιθώρια ελιγμών στους προϋπολογισμούς τους, ώστε να χρηματοδοτήσουν έκτακτα μέτρα στήριξης.

Φορολογικές ελαφρύνσεις: Παρεμβάσεις για τη μείωση του κόστους μέσω της ελάττωσης του ΦΠΑ και των ειδικών φόρων κατανάλωσης στην ενέργεια.

Αλλαγές στο ETS: Η Ιταλία και η Τσεχία εισηγούνται προσωρινές τροποποιήσεις στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από την πλευρά της, υπογραμμίζει την ανάγκη «δημοσιονομικής σύνεσης», προκειμένου να αποφευχθούν πρόσθετες πιέσεις στα δημόσια οικονομικά και να διατηρηθεί η εμπιστοσύνη των αγορών. Όσον αφορά τη φορολόγηση των έκτακτων κερδών των ενεργειακών εταιρειών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Επιτροπή εμφανίζεται επιφυλακτική, θεωρώντας ότι τα κράτη-μέλη είναι σε καλύτερη θέση να αποφασίσουν σχετικά με την εφαρμογή τέτοιων μέτρων. Ωστόσο, συμφωνήθηκε η σύσταση ομάδας εργασίας για την εξέταση του ζητήματος, την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και την υποστήριξη των κρατών-μελών.

Σύμφωνα με το σχέδιο συμπερασμάτων, οι ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται να καλέσουν την Επιτροπή να προχωρήσει σε πρόσθετες παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών. «Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να εξετάσει και να προτείνει, εφόσον κρίνεται σκόπιμο, περαιτέρω μέτρα για την αντιμετώπιση της ραγδαίας αύξησης των τιμών ενέργειας βραχυπρόθεσμα», αναφέρεται συγκεκριμένα. Η τελική διατύπωση, ωστόσο, παραμένει ανοιχτή και θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη των συζητήσεων στη Σύνοδο.

Στη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, στις Βρυξέλλες, συμμετέχει σήμερα Πέμπτη και αύριο Παρασκευή ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.

Σε ό,τι αφορά την αύξηση των τιμών της ενέργειας που προκαλεί η διεθνής αβεβαιότητα και η αναταραχή στα Στενά του Ορμούζ, ο πρωθυπουργός, σύμφωνα με πληροφορίες, θα τονίσει ότι προτεραιότητα πρέπει να είναι η μείωση των τιμών και η αναζήτηση τρόπων στοχευμένης και προσωρινής στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων – ιδιαίτερα των μικρομεσαίων – ενόψει ενός δύσκολου χειμώνα, πάντοτε στα πλαίσια της διατήρησης της δημοσιονομικής σταθερότητας και βιωσιμότητας, καθώς οι αγορές παραμένουν νευρικές.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να επαναλάβει τη σημασία της ολοκλήρωσης της Ευρωπαϊκής Αγοράς Ενέργειας και των ενεργειακών διασυνδέσεων. Ωστόσο, θα τονίσει, απαιτούνται και πιο μεσοπρόθεσμα μέτρα που να ανταποκρίνονται στη δύσκολη συγκυρία. Παράλληλα ο κ. Μητσοτάκης αναμένεται να επισημάνει ότι η πράσινη μετάβαση είναι ένας μακροπρόθεσμος στόχος και αυτή τη στιγμή απαιτείται η Ευρώπη να επανεξετάσει τις απόψεις της για την ενεργειακή ασφάλεια και να προσαρμόσει ανάλογα την πολιτική της.

Σημειώνεται ότι η κλιματική πολιτική διαμορφώθηκε σε μια περίοδο σχετικά χαμηλού ενεργειακού κόστους.

Ο πρωθυπουργός θα τονίσει επιπλέον ότι η Ευρώπη οφείλει να αναρωτηθεί αν σε μια συγκυρία υψηλού πληθωρισμού μπορεί να αντέξει το υψηλό ενεργειακό κόστος για την βιομηχανία της, την πράσινη μετάβαση  και την τήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας ταυτόχρονα.