Από το Αιγαίο στις ακτές του Λιβάνου

Κοινή δράση για την προστασία των θαλασσών της ανατολικής Μεσογείου από τις ολοένα αυξανόμενες ανθρωπογενείς απειλές πραγματοποιεί το  Ινστιτούτο  Θαλάσσιας Προστασίας Αρχιπέλαγος με τον περιβαλλοντικό φορέα του Λιβάνου INDYACT.org.

Ο Λίβανος είναι μια χώρα που δοκιμάζεται εδώ και χρόνια από πρωτοφανείς προκλήσεις και δυσκολίες. Παρ’ όλα αυτά, ακόμα και μέσα σε αυτές τις ζοφερές συνθήκες, επεκτείνει τις θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές του, δίνοντας έμφαση όχι μόνο στη θεσμική αναγνώρισή τους, αλλά και στην ουσιαστική προστασία και παρακολούθηση των οικοσυστημάτων, καθώς και στη συστηματική και αποτελεσματική φύλαξή τους. Αυτή η επίμονη προσπάθεια αποτελεί ένα σημαντικό παράδειγμα για ολόκληρη τη Μεσόγειο.

Μία δύσκολη και απαιτητική δράση, την οποία προετοιμάζουμε εδώ και μήνες, έκανε την εβδομάδα που μας πέρασε ένα σημαντικό πρώτο βήμα. Με στόχο τη μεταφορά τεχνογνωσίας, πρωτοκόλλων έρευνας πεδίου, αλλά και της εμπειρίας δεκαετιών του Ινστιτούτου Αρχιπέλαγος στη θαλάσσια έρευνα και προστασία, ολοκληρώθηκε σήμερα στο ανατολικό Αιγαίο η πρώτη κοινή δράση του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Προστασίας Αρχιπέλαγος με τον περιβαλλοντικό φορέα του Λιβάνου INDYACT.org.

Η εκπαίδευση πραγματοποιήθηκε στις ερευνητικές βάσεις του Ινστιτούτου Αρχιπέλαγος και στο εν πλω στο Αιγαίο στο ερευνητικό σκάφος «Τρίτων». Τον Οκτώβριο, ερευνητές του Ινστιτούτου θα ταξιδέψουν στις ακτές του Λιβάνου, εγκαινιάζοντας κοινές δράσεις στη θαλάσσια προστατευόμενη περιοχή των Νησιών των Φοινίκων (Palm Islands Nature Reserve).

Οι θάλασσες δεν έχουν σύνορα ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΣ

Πέρα από τη στήριξη της επέκτασης της προστατευόμενης περιοχής, ένας από τους βασικούς στόχους της συνεργασίας είναι η εγκατάσταση σταθμών μέσω των οποίων θα παρακολουθούνται από κοινού οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και, ειδικότερα, η εξάπλωση των ξενικών ειδών που εισέρχονται στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ προς τις βορειότερες περιοχές της. Λόγω της κατεύθυνσης των θαλάσσιων ρευμάτων, πολλά από τα νέα είδη που καταγράφονται σήμερα στο Αιγαίο και στις θάλασσες της βορειοανατολικής Μεσογείου έχουν ήδη εμφανιστεί λίγα χρόνια νωρίτερα στις ακτές του Λιβάνου.

Ας μην ξεχνάμε ότι η περιοχή της Λεβαντίνης, όπως την αποκαλούν οι λαοί της περιοχής, και όχι «Μέση Ανατολή», όπως ονομάστηκε κατά την εποχή της αποικιοκρατίας, υπήρξε διαχρονικά σταυροδρόμι πολιτισμών, εμπορίου και ανταλλαγής ιδεών, όπως άλλωστε και ολόκληρη η Μεσόγειος.

Αυτή η νέα συνεργασία μας υπενθυμίζει ότι οι θάλασσες δεν έχουν σύνορα και ότι οι κοινές απειλές που αντιμετωπίζει η Μεσόγειος απαιτούν ανταλλαγή γνώσης, αλληλεγγύη, ουσιαστικές συνεργασίες και στοχευμένη, σκληρή δουλειά, κόντρα στη ζοφερή πραγματικότητα.

Η πρωτοβουλία αυτή χρηματοδοτείται αποκλειστικά από τους συνεργαζόμενους φορείς και διαφοροποιείται συνειδητά από τη λογική των εργολαβικού και επικοινωνιακού χαρακτήρα προγραμμάτων, τα οποία συχνά ξεκινούν και τελειώνουν μαζί με την εκάστοτε δημόσια χρηματοδότηση. Πρόκειται για μια συνεργασία με ουσιαστικό περιεχόμενο, μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και κοινή δέσμευση για ουσιαστική δράση στο πεδίο.

ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΣ

From the Aegean to the Shores of Lebanon: Joint Action to Protect the Seas of the Eastern Mediterranean from Growing Human-Induced Threats and the Impacts of Climate Change

Lebanon is a country that has faced unprecedented challenges and hardship for many years. Yet, despite the harsh conditions it continues to endure, it has been expanding its marine protected areas, focusing not only on their official designation but also on their effective protection, ecosystem monitoring and consistent enforcement. This persistent effort sets an important example for the entire Mediterranean.

A difficult and demanding initiative, which we have been preparing for several months, took an important first step this past week. With the aim of transferring expertise, field research protocols and decades of experience in marine research and conservation, the Archipelagos Institute of Marine Conservation completed its first joint action in the eastern Aegean with the Lebanese environmental organisation INDYACT.org.

The training took place at the research bases of the Archipelagos Institute and aboard the research vessel Triton. In October, researchers from the Institute will travel to the Lebanese coast to launch joint field activities in the Palm Islands Nature Reserve.

Beyond supporting the expansion of the protected area, one of the main objectives of this collaboration is to establish monitoring stations through which the impacts of climate change will be jointly assessed, particularly the northward spread of non-native species entering the Mediterranean through the Suez Canal. Due to the direction of marine currents, many of the new species now being recorded in the Aegean and the waters of the northeastern Mediterranean had already appeared along the Lebanese coast a few years earlier.

Let us not forget that the Levant, as the region is known among its peoples, rather than the “Middle East,” a term coined during the colonial era, has long been a crossroad of cultures, trade and the exchange of ideas, as has the Mediterranean as a whole.

This new partnership reminds us that seas have no borders and that the common threats facing the Mediterranean require the exchange of knowledge, solidarity, meaningful cooperation and focused, sustained work in the face of a harsh reality.

This initiative is funded entirely by the participating organisations and consciously distances itself from the logic of project-based, publicity-driven programmes that often begin and end with each cycle of public funding. It is a partnership built on substance, long-term planning and a shared commitment to meaningful action in the field.

We will keep you updated on the progress of this important effort.