Κόκκινα δάνεια: Τι αλλάζει για τους δανειολήπτες.Πλαφόν στους τόκους

Νέους κανόνες για τα κόκκινα δάνεια θέτει σε δημόσια διαβούλευση το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με επίκεντρο τον περιορισμό των διογκωμένων οφειλών, την επιτάχυνση των ρυθμίσεων και την προστασία των δανειοληπτών που εξυπηρετούν ενεργές συμφωνίες. Το σχέδιο νόμου βρίσκεται σε διαβούλευση έως τις 22 Οκτωβρίου και, μετά τη νομοθετική επεξεργασία, θα οδηγηθεί προς ψήφιση στη Βουλή.

Η βασική παρέμβαση αφορά την ανώτατη επιβάρυνση από τόκους και χρεώσεις. Για καταναλωτικά, στεγαστικά και επιχειρηματικά δάνεια, η συνολική απαίτηση τραπεζών, funds και εταιρειών διαχείρισης δεν θα μπορεί να ξεπερνά το τριπλάσιο του αρχικού κεφαλαίου που έλαβε ο δανειολήπτης. Για παλαιές οφειλές αγροτών, το αντίστοιχο όριο ορίζεται στο διπλάσιο.

Στόχος του νέου Νόμου είναι να υπάρχει  «λιγότερη αβεβαιότητα για τον οφειλέτη, περισσότερη ευθύνη για τον πιστωτή και ένα σύστημα ρύθμισης του ιδιωτικού χρέους που λειτουργεί με κανόνες και παράγει πραγματικές λύσεις».

Πλαφόν στις απαιτήσεις από κόκκινα δάνεια

Το νέο όριο θα εφαρμόζεται αυτοδίκαια, χωρίς αίτηση του οφειλέτη, ακόμη και όταν το δάνειο έχει μεταβιβαστεί, τιτλοποιηθεί ή περάσει σε servicer. Καλύπτει επίσης περιπτώσεις στις οποίες η αρχική τράπεζα έχει κλείσει ή βρίσκεται σε εκκαθάριση και η απαίτηση έχει περιέλθει σε διάδοχο πιστωτικό ίδρυμα ή εταιρεία διαχείρισης απαιτήσεων.

Για κάθε δάνειο ή πίστωση, η ανεξόφλητη απαίτηση δεν θα υπερβαίνει το τριπλάσιο του  κεφαλαίου που πήρε ο δανειολήπτης . Εάν υπάρχουν περισσότερα δάνεια ή πιστώσεις, το όριο θα υπολογίζεται στο άθροισμα των κεφαλαίων που έχουν εκταμιευθεί. Στους αλληλόχρεους λογαριασμούς, η βάση υπολογισμού θα είναι η οφειλή όπως είχε διαμορφωθεί κατά την τελευταία εκταμίευση.

Για αγροτικές οφειλές, το συνολικό χρέος περιορίζεται στο διπλάσιο του ληφθέντος κεφαλαίου ή, στους αλληλόχρεους λογαριασμούς, στο διπλάσιο της οφειλής κατά την τελευταία εκταμίευση. Για δάνεια πριν από το 1990, όταν δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για το αρχικό κεφάλαιο, η απαίτηση δεν μπορεί να ξεπερνά το 150% της οφειλής όπως είχε καταγραφεί στην τελευταία ρύθμιση πριν από το 1990.

Υποχρεωτικός επανυπολογισμός και περιορισμός πλειστηριασμών

Τράπεζες, funds και servicers θα πρέπει να επανυπολογίσουν τις απαιτήσεις που υπάγονται στο νέο καθεστώς μέσα σε έξι μήνες από την έναρξη ισχύος του νόμου. Οφείλουν επίσης να αποτυπώνουν το νέο υπόλοιπο στις λογιστικές και πληροφοριακές καταστάσεις τους.

Η ρύθμιση επηρεάζει και τις διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης. Κατασχέσεις και πλειστηριασμοί θα μπορούν να προχωρούν μόνο για το ποσό που θα προκύπτει μετά τον επανυπολογισμό, όχι για απαίτηση που έχει διογκωθεί πέρα από το όριο του τριπλάσιου ή, στις ειδικές περιπτώσεις, του διπλάσιου.

Σε πλειστηριασμούς που εκκρεμούν, ο δικαιούχος της απαίτησης ή ο διαχειριστής της θα πρέπει να γνωστοποιήσει το αναπροσαρμοσμένο υπόλοιπο και να περιορίσει τις πράξεις εκτέλεσης. Εάν ο πλειστηριασμός ολοκληρωθεί, ο οφειλέτης θα λαμβάνει το μέρος του τιμήματος που υπερκαλύπτει τις μειωμένες απαιτήσεις των πιστωτών.

Προθεσμίες για ρυθμίσεις και προκαταβολή έως 15%

Το σχέδιο νόμου επιβάλλει συγκεκριμένα χρονικά όρια στις διμερείς διαπραγματεύσεις οφειλετών με servicers. Όταν ο δανειολήπτης υποβάλλει αίτημα με πλήρη φάκελο, ο πιστωτής θα πρέπει εντός τριών μηνών να καταθέσει βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση ή αιτιολογημένη απόρριψη. Ο οφειλέτης θα διαθέτει έναν μήνα για να απαντήσει και η διαδικασία θα πρέπει να έχει κλείσει το αργότερο σε έξι μήνες, ακόμη και αν η οφειλή βρίσκεται ήδη σε στάδιο αναγκαστικής εκτέλεσης.

Η πρόταση ρύθμισης των εταιρειών διαχείρισης θα πρέπει να τεκμηριώνεται με βάση τα εισοδηματικά και περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη. Όπου αυτό είναι εφικτό, θα περιλαμβάνει δύο εναλλακτικές λύσεις.

Εάν ο πιστωτής δεν απαντήσει εντός της τρίμηνης προθεσμίας, θα καταγράφεται αυτοδίκαια παράβαση, θα ενημερώνεται η Τράπεζα της Ελλάδος και θα αναστέλλονται ο εκτοκισμός και η κεφαλαιοποίηση τόκων έως την πλήρη απάντηση.

Η προκαταβολή για απευθείας διμερή ρύθμιση θα ανέρχεται έως το 15% της οφειλής. Το ποσοστό μπορεί να μειώνεται όταν αποδεικνύεται οικονομική δυσχέρεια, συντρέχουν κοινωνικά κριτήρια ή υπάρχουν προβλήματα υγείας. Η ρύθμιση επιχειρεί να αντικαταστήσει πρακτικές προκαταβολών που, κατά την κυβέρνηση, έφταναν έως και το 50%.

Τρεις μήνες πριν από προγραμματισμένο πλειστηριασμό, ο πιστωτής θα έχει υποχρέωση να υποβάλει κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης προς τον οφειλέτη.

Προστασία για όσους τηρούν τη ρύθμιση

Όσο ένας δανειολήπτης τηρεί ενεργή ρύθμιση, ο servicer δεν θα μπορεί να καταγγείλει τη σύμβαση, να λάβει μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης ή να προχωρήσει σε πλειστηριασμό. Αν παραβιαστεί η απαγόρευση, οι σχετικές πράξεις θα θεωρούνται άκυρες.

Σε τέτοια περίπτωση, θα πιστώνεται στον οφειλέτη ποσό ίσο με πέντε μηνιαίες δόσεις, ενώ η διάρκεια της ρύθμισης θα παρατείνεται για αντίστοιχο χρονικό διάστημα. Το πρόστιμο για την παράβαση μπορεί να φτάνει έως τις 500.000 ευρώ ανά δανειολήπτη.

Δικαίωμα πλήρους ενημέρωσης για την οφειλή

Οι οφειλέτες θα μπορούν να ζητούν δωρεάν αναλυτική ενημέρωση για την οφειλή τους. Η ενημέρωση θα πρέπει να περιλαμβάνει τις συμβάσεις και τυχόν τροποποιήσεις τους, το ιστορικό πληρωμών, τον υπολογισμό επιτοκίου, το κεφάλαιο, τους τόκους, τις προμήθειες και κάθε άλλη χρέωση.

Ο πιστωτής θα υποχρεούται να αποστείλει τα στοιχεία μέσα σε 45 ημέρες. Αν δεν ανταποκριθεί, θα παγώνει ο εκτοκισμός έως ότου απαντηθεί πλήρως το αίτημα.

Για τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις, προβλέπεται επίσης ετήσια δημοσιοποίηση οικονομικών στοιχείων, χαρτοφυλακίων, αποτελεσμάτων διαχείρισης και στοιχείων για τον χειρισμό παραπόνων. Επιπλέον, θα καταθέτουν στρατηγικό σχέδιο με προβλέψεις ανακτήσεων και δείκτες απόδοσης.

Τα συγκεκριμένα μέτρα διαφάνειας προβλέπεται να τεθούν σε εφαρμογή στις αρχές του 2027, τρεις μήνες μετά την ψήφιση του νέου νόμου. Η τελική μορφή του πλαισίου για τα κόκκινα δάνεια θα διαμορφωθεί μετά την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης και της νομοθετικής διαδικασίας.