Διπλό «χαστούκι» στα νοικοκυριά

Η νέα αύξηση των επιτοκίων της ΕΚΤ κατά 0,25 ποσοστιαίες μονάδες, με το επιτόκιο να φθάνει στο 2,50%, φέρνει ξανά στο προσκήνιο μια από τις μεγαλύτερες αντιφάσεις που αντιμετωπίζει σήμερα το ευρωπαϊκό νοικοκυριό, την ώρα που πληρώνει ακριβότερα για να ζήσει, καλείται να πληρώσει ακριβότερα και για τα δάνεια που έχει.

Η λογική της ΕΚΤ είναι συγκεκριμένη. Όταν ο πληθωρισμός ξεφεύγει από τον στόχο του 2%, αυξάνει το κόστος του χρήματος, επιδιώκοντας να περιορίσει κατανάλωση και επενδύσεις και, μέσω της χαμηλότερης ζήτησης, να συγκρατήσει τις τιμές.

Με δεδομένο, όμως, ότι αυτήν τη φορά οι τιμές δεν ανεβαίνουν λόγω της ζήτησης, αλλά λόγω των δύο πολέμων που επηρεάζουν τη διακίνηση του πετρελαίου και των εμπορευμάτων παγκοσμίως, η επιλογή αυτή έχει ως αποτέλεσμα τα νοικοκυριά, δέχονται ένα διπλό «χαστούκι»! Το πρώτο έρχεται στο σούπερ μάρκετ, στο πρατήριο καυσίμων, στους λογαριασμούς ενέργειας και στις υπηρεσίες. Το δεύτερο φτάνει μέσω της τράπεζας, εφόσον υπάρχει δάνειο κυμαινόμενου επιτοκίου.

Με βάση ενδεικτικές σημερινές τιμολογήσεις της ελληνικής αγοράς, ένα στεγαστικό 150.000 ευρώ, διάρκειας 20 ετών, μπορεί μετά το +0,25% να δει τη δόση του να αυξάνεται από περίπου 925 σε 945 ευρώ: 20 ευρώ επιπλέον τον μήνα ή 241 ευρώ τον χρόνο. Σε επιχειρηματικό δάνειο 250.000 ευρώ πενταετίας, η πρόσθετη επιβάρυνση υπολογίζεται περίπου σε 29 ευρώ τον μήνα ή 348 ευρώ ετησίως.

Το πρόβλημα γίνεται εντονότερο όταν η αναζωπύρωση του πληθωρισμού δεν προκαλείται πρωτίστως από υπερβολική κατανάλωση, αλλά από εξωγενείς παράγοντες, όπως ένα ενεργειακό σοκ. Τα υψηλότερα επιτόκια μπορούν να περιορίσουν τη ζήτηση, δεν μπορούν όμως να αυξήσουν την προσφορά πετρελαίου ή φυσικού αερίου.

Κάπως έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος για τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Η ακρίβεια αφαιρεί αγοραστική δύναμη και η προσπάθεια αντιμετώπισής της μέσω υψηλότερων επιτοκίων μπορεί να αφαιρεί ακόμη περισσότερο διαθέσιμο εισόδημα.

Η νομισματική πολιτική επιχειρεί να θεραπεύσει τον πληθωρισμό. Για ένα υπερχρεωμένο νοικοκυριό, όμως, η θεραπεία μπορεί βραχυπρόθεσμα να πονά σχεδόν όσο και η ασθένεια…