Στο στόχαστρο των ληστών τα μουσεία της Ευρώπης

Χρειάστηκαν μόλις τρία λεπτά για να κλέψουν οι διαρρήκτες πίνακες των Πολ Σεζάν, Πιερ-Ογκίστ Ρενουάρ και Ανρί Ματίς, συνολικής αξίας περίπου 9 εκατομμυρίων ευρώ, από ένα μουσείο κοντά στην ιταλική πόλη της Πάρμας.

Η ληστεία της 22ας Μαρτίου στο Ίδρυμα Magnani Rocca ήταν μία από μια σειρά θρασύτατων κλοπών που σημειώθηκαν στη Γαλλία, την Ιταλία και την Ισπανία μετά τη διάρρηξη στο Μουσείο του Λούβρου στο Παρίσι το 2025, όταν οι δράστες διέφυγαν με βασιλικά κοσμήματα μέρα μεσημέρι. Όλες αυτές οι υποθέσεις ανέδειξαν πόσο ευάλωτα είναι τα μικρότερα μουσεία της Ευρώπης, καθώς δυσκολεύονται να προστατεύσουν ανεκτίμητες συλλογές με περιορισμένους οικονομικούς πόρους.

Στην Πάρμα, οι κλέφτες έδρασαν με απόλυτη ακρίβεια. Το υλικό από τις κάμερες ασφαλείας έδειξε δύο άνδρες που φορούσαν φακούς κεφαλής να εισέρχονται από ένα παραβιασμένο παράθυρο, να κατεβάζουν τα έργα τέχνης από τους τοίχους και να τα παραδίδουν σε έναν συνεργό τους που βρισκόταν έξω. Όταν ενεργοποιήθηκε ο συναγερμός, ένας τέταρτος άνδρας χρησιμοποίησε πυροσβεστήρα για να αποσπάσει την προσοχή του φύλακα.

Οι δράστες είχαν εξαφανιστεί προτού προλάβει κανείς να τους σταματήσει.

Για τα μουσεία σε ολόκληρη την Ευρώπη, η διάρρηξη ανέδειξε μια ανησυχητική πραγματικότητα: ακόμη και οι κάμερες και οι συναγερμοί ενδέχεται να προσφέρουν ελάχιστη προστασία απέναντι σε εγκληματίες που γνωρίζουν ακριβώς τι αναζητούν και δρουν με ταχύτητα.

«Αυτές οι εγκληματικές οργανώσεις έχουν γίνει πιο έμπειρες. Έχουν αντιληφθεί ότι τα μουσεία αυτά αποτελούν εύκολους στόχους», δήλωσε ο Τιμ Κάρπεντερ, πρώην επικεφαλής της ομάδας του FBI για τα εγκλήματα που σχετίζονται με έργα τέχνης.

Και οι κλοπές συνεχίστηκαν.

Τον Αύγουστο, έργα του μεγάλου ζωγράφου της Αναγέννησης Αντονέλο ντα Μεσίνα κλάπηκαν από μουσείο στη γενέτειρά του, στη Σικελία. Τον επόμενο μήνα, διαρρήκτες εισέβαλαν στο Μουσείο Ρενουάρ στο Κανιέ-συρ-Μερ, στη Γαλλική Ριβιέρα, και έκλεψαν δύο πίνακες, οι οποίοι ανακτήθηκαν στη συνέχεια.

Στην Ισπανία, ληστές έβαλαν στο στόχαστρο συλλογές χρυσών αντικειμένων σε τρία μουσεία από τον Απρίλιο έως τον Αύγουστο, αφαιρώντας εκατοντάδες ιστορικά νομίσματα από το Μπανταχόθ και το Αλμπαθέτε, καθώς και έναν θησαυρό της Εποχής του Χαλκού από το Βιγιένα.

Έκθεση της Europol το φετινό καλοκαίρι προειδοποίησε ότι οι κλοπές σε μουσεία γίνονται ολοένα και πιο βίαιες, με τους εγκληματίες να στοχεύουν χρυσό, πολύτιμους λίθους και άλλα αντικείμενα μεγάλης αξίας, τα οποία είναι συχνά ευκολότερο να πωληθούν ή να διασπαστούν σε μικρότερα τμήματα σε σύγκριση με διάσημους πίνακες.

Η γαλλική κυβέρνηση ανακοίνωσε τον Ιούλιο ένα σχέδιο 33 σημείων για την ενίσχυση της ασφάλειας, το οποίο συνοδεύεται από χρηματοδότηση 30 εκατομμυρίων ευρώ για διάστημα τριών ετών. Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί, ιδίως όταν τα μικρότερα μουσεία δεν διαθέτουν το απαραίτητο προσωπικό και τους οικονομικούς πόρους για να αντιδράσουν αποτελεσματικά σε μια παραβίαση της ασφάλειας.

«Μια κάμερα δεν εμπόδισε ποτέ κανέναν, σωστά; Καταγράφει και παρακολουθεί, αλλά στην πραγματικότητα δεν σταματά κάποιον από το να αναλάβει δράση», δήλωσε ο Κάρπεντερ.

Ορισμένα μουσεία έχουν ήδη αρχίσει να αλλάζουν τον τρόπο λειτουργίας τους.

Ωστόσο, η ενίσχυση της ασφάλειας στα μουσεία θέτει ένα ακόμη ερώτημα: πώς μπορούν να προστατευθούν οι θησαυροί τους χωρίς να περιοριστεί η πρόσβαση του κοινού σε αυτούς;

«Εάν ασφαλίσουμε τα μουσεία με τον ίδιο τρόπο που ασφαλίζουμε μια τράπεζα, τότε πρέπει να αναρωτηθούμε πώς θα διασφαλίσουμε ότι ο πολιτισμός θα παραμείνει προσβάσιμος σε όλους», δήλωσε η Φλοράνς Ιμπέρ, επικεφαλής της γαλλικής εταιρείας ασφάλειας Cronos.